Giải pháp cho vấn đề thiếu hụt nhân lực ngành logistics

09/05/2022 | Kế hoạch phục hồi

Giải pháp cho vấn đề thiếu hụt nhân lực ngành logistics

Mặc dù Việt Nam được đánh giá có điều kiện tự nhiên và địa lý rất thuận lợi để phát triển dịch vụ logistics (nhận hàng, vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm thủ tục hải quan, đóng gói bao bì…) nhưng ngành kinh doanh này vẫn chưa thực sự được tạo điều kiện để phát triển, đặc biệt nhu cầu nhân lực ngành logistics hiện vẫn đang thiếu hụt cả về số lượng và chất lượng so với nhu cầu.

1. Nhu cầu thị trường rất lớn

Theo số liệu công bố của Tổng cục Thống kê, hiện Việt Nam có khoảng 29.694 doanh nghiệp đăng ký kinh doanh các loại hình dịch vụ logistics, bao gồm: dịch vụ vận tải, dịch vụ hỗ trợ vận tải, kho bãi, bốc xếp bưu chính chuyển phát... Ước tính quy mô nhân lực trung bình khoảng 20 người/doanh nghiệp.

Theo Báo cáo Logistics 2021 của Bộ Công thương, căn cứ vào kết quả khảo sát về nhu cầu tuyển dụng nhân lực logistics trong 3 năm qua, có thể ước tính mức tăng trưởng nhân lực bình quân tại các doanh nghiệp logistics Việt Nam khoảng 7,5% thì nhu cầu nhân lực của các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics trong giai đoạn từ năm 2021 đến năm 2025 sẽ là 852.592 (người).

2. Theo thống kê của Hiệp hội Logistics Việt Nam, đến năm 2030 nguồn nhân lực logistics của Việt Nam chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu của thị trường.

Theo thống kê của Hiệp hội Logistics Việt Nam, trong 10 năm tới, dự kiện chúng ta sẽ thiếu hụt đến 90% nguồn nhân lực logictics chất lượng cao dự kiến cần có để đáp ứng cho hoạt động kinh tế của Việt Nam. Do đó hiện nay nếu không chú trọng đến việc đào tạo bồi dưỡng lực lượng lao động mới sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy sau này đặc biệt là tình trạng gia tăng các chi phí logistics và giảm sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Năng lực cạnh tranh của ngành logistics Việt Nam vẫn còn khá nhiều hạn chế. Trong đó, nguồn nhân lực chính là vấn đề nan giải nhất của ngành hiện nay. Các số liệu nghiên cứu chỉ ra rằng, nguồn nhân lực logistics của Việt Nam không những thiếu về số lượng mà còn yếu về chất lượng. Hiện nay tại Việt Nam có khoảng 3.000 doanh nghiệp logistics và dự kiến đến năm 2030, nhu cầu nguồn nhân lực về logistics là trên 200.000 người. Trong khi nhu cầu nguồn nhân lực logistics chỉ đáp ứng khoảng 10% nhu cầu của thị trường nên có thể nói nguồn nhân lực logistics tại Việt Nam đang thiếu cả về số lượng lẫn chất lượng.

3. Giải pháp cho bài toán nhân lực

Chú trọng đào tạo và thu hút nhân lực chất lượng cao

Có rất ít lực lượng lao động của các doanh nghiệp hiện có các chứng chỉ quốc tế như chứng chỉ FIATA Diploma. Trong khi đó khả năng cung cấp nguồn nhân lực từ các cơ sở đào tạo trên địa bàn thành phố còn nhiều hạn chế do sự thiếu hụt đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất thực hành, kinh phí chi trả, đãi ngộ cho bộ phận giảng viên, chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực logistics.

Do nguồn nhân lực logistics cung cấp cho thị trường lao động đang thiếu trầm trọng, cùng với sự thay đổi nhận thức của doanh nghiệp về vai trò logistics, nên những người được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm trong lĩnh vực này có rất nhiều cơ hội nghề nghiệp. Thu nhập của họ cũng luôn ở nhóm cao trong xã hội, các nhân viên logistics thường có mức lương khởi điểm từ 6 – 7 triệu/tháng, các vị trí quản lý, lãnh đạo có thể đạt đến mức lương vài nghìn USD/tháng.

Trước thực trạng khan hiếm, việc đào tạo, phát triển nguồn nhân lực cho ngành logistics đang trở nên hết sức cấp thiết. Hiện nay, chương trình đào tạo, nâng cao tay nghề trong ngành này được thực hiện ở ba cấp độ: Đào tạo tại các cơ sở đào tạo chính qui; đào tạo theo chương trình của Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics (VLA) hoặc các trung tâm nghiên cứu, đào tạo về logistics hoặc các chương trình phối hợp giữa Chính phủ Việt Nam với các chính phủ, tổ chức tư vấn; đào tạo trong nội bộ doanh nghiệp…

Tạo cộng đồng kết nối nhân lực và nhà tuyển dụng

Năm 2021 vừa qua đã chứng kiến sự phát triển vượt bậc trong khía cạnh nguồn nhân lực của hoạt động logistics với sự ra đời của Hiệp hội Phát triển nhân lực logistics Việt Nam và nhiều câu lạc bộ logistics ở các trường Đại học mà gần đây nhất là Mạng lưới Câu lạc bộ Logistics sinh viên Việt Nam.

Để dảm bảo được cầu nối, cần chú trọng tổ chức các hoạt động tại các cộng đồng, tổ chức để vừa giúp trang bị kiến thức kỹ năng cho nhân lực cũng như kết nối họ dễ dàng tới các nhà tuyển dụng tiềm năng.

Hỗ trợ từ các chính sách

Kế hoạch 153/KH-UBND về việc triển khai thực hiện Quy hoạch phát triển hệ thống dịch vụ logistics TP Hải Phòng đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 đã xác định các nhiệm vụ cụ thể như: hỗ trợ các doanh nghiệp về kinh phí trong việc tăng cường đào tạo đội ngũ nhân lực quản lý, khai thác trong lĩnh vực logistics; thu hút các nguồn tài trợ trong nước và quốc tế cho các chương trình đào tạo nhân lực logistics ngắn hạn; hợp tác với các tổ chức quốc tế FIATA, IATA để đào tạo nguồn nhân lực logistics.

Cần có chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo cho các hội viên tổ chức (doanh nghiệp, cơ sở đào tạo) của Hiệp hội logistics mà nhận chứng chỉ FIATA Diploma. Bên cạnh đó, cần có chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo các sinh viên xuất sắc, giảng viên trẻ đi tu nghiệp nước ngoài, được đào tạo bài bản về logistics và quản lý chuỗi cung ứng, cam kết sau khi tốt nghiệp trở lại tham gia giảng dạy tại các cơ sở đào tạo.