Nhìn lại các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong năm 2021

31/12/2021 | Tiêu điểm

Nhìn lại các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong năm 2021
Năm 2021, trước những khó khăn do đại dịch COVID-19, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều quyết sách linh hoạt nhằm đẩy lùi dịch bệnh; từng bước phục hồi kinh tế-xã hội, đưa cuộc sống của người dân trở lại trạng thái bình thường mới.
Các chính sách của Nhà nước hỗ trợ doanh nghiệp trong giai đoạn giãn cách xã hội
Nhìn chung, các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp có thể gộp thành 3 gói hỗ trợ lớn về: Chính sách tài khóa (miễn, cắt, giảm thuế, phí, lệ phí, gia hạn thời hạn nộp thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, thuế TNCN, tiền thuê đất,...); chính sách hỗ trợ tín dụng như hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp vay để phát triển sản xuất (gói tín dụng 250.000 tỷ đồng); chính sách an sinh xã hội (gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng)…
Từ đầu năm 2021 tới nay, Chính phủ và các bộ ngành cũng đã liên tục có những chính sách mới để hỗ trợ doanh nghiệp. Cụ thể như việc tiếp tục gia hạn thời hạn nộp thuế, tiền thuê đất, Chính phủ đã ban hành Nghị định 52/2021/NĐ-CP ngày 19/4/2021 gia hạn thời hạn nộp thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2021, thời gian gia hạn từ 3 đến 6 tháng. Như vậy, đây là lần thứ 3 Chính phủ gia hạn thuế và tiền thuê đất để hỗ trợ doanh nghiệp gặp khó khăn do dịch bệnh.
Việc cắt giảm chi phí cho doanh nghiệp tiếp tục là trọng tâm chính sách. Chính phủ đã ban hành các nghị quyết như: Nghị quyết số 55/NQ-CP, ngày 2/6/2021 về phương án hỗ trợ giảm giá điện, giảm tiền điện (đợt 3) cho các khách hàng sử dụng điện: Thống nhất phương án hỗ trợ giảm giá điện, giảm tiền điện cho các khách hàng sử dụng điện bị ảnh hưởng của dịch COVID-19 (đợt 3) như đề xuất của Bộ Công Thương tại Báo cáo số 283/BC-BCT ngày 27/5/2021; Nghị định số 44/2021/NĐ-CP ngày 31/3/2021 hướng dẫn thực hiện về chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản chi ủng hộ, tài trợ của doanh nghiệp, tổ chức cho các hoạt động phòng, chống dịch COVID-19. Doanh nghiệp được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản chi ủng hộ, tài trợ bằng tiền, hiện vật cho các hoạt động phòng, chống dịch COVID-19 tại Việt Nam…
Đặc biệt, khi đợt dịch lần thứ 4 bùng phát mạnh, ngày 6/8/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 86/NQ-CP về các giải pháp cấp bách phòng, chống dịch bệnh COVID-19 để thực hiện Nghị quyết số 30/2021/QH15 ngày 28/7/2021 của Quốc hội khóa XV.
Tại Nghị quyết, Chính phủ nhận định thời gian tới, tình hình dịch bệnh COVID-19 còn diễn biến phức tạp, khó dự báo, đe dọa nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe của Nhân dân và ảnh hưởng lớn đến nhiều mặt của đời sống xã hội, đặc biệt là trong bối cảnh nguồn cung ứng vaccine còn hạn chế, trước mắt chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Đặc biệt, phòng, chống dịch bệnh COVID-19 và bảo vệ sức khỏe, tính mạng nhân dân là nhiệm vụ cấp bách, trọng tâm, hàng đầu của tất cả các cấp, các ngành, các địa phương và của toàn dân trong giai đoạn khó khăn hiện nay. Bám sát vào Nghị quyết 86, các địa phương đã triển khai thực hiện nghiêm túc, đẩy lùi dịch bệnh COVID-19.
Cũng trong thời gian qua, Chính phủ đã ban hành nhiều nghị quyết, nghị định nhằm hỗ trợ người dân, doanh nghiệp gặp khó khăn trong dịch COVID-19 như: Nghị quyết số 105/NQ-CP về hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh trong bối cảnh dịch Covid-19; Nghị quyết 116/NQ-CP về chính sách hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19 từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp; Nghị quyết 68/NQ-CP và Quyết định 23/QĐ-TTg về hỗ trợ cho người lao động và người sử dụng lao động bị ảnh hưởng dịch COVID-19…
Vẫn không ngừng ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi trong giai đoạn “bình thường mới”
Giãn cách xã hội đã nhanh chóng, kịp thời ngăn chặn sự lây lan của dịch Covid-19. Tuy nhiên, giãn cách xã hội thời gian quá dài khiến cuộc sống người dân cũng gặp nhiều khó khăn, nền kinh tế bị ảnh hưởng nặng nề.
Với tình hình cụ thể của nước ta, không thể luôn giãn cách xã hội trong khi dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp. Do đó, để đưa cuộc sống trở lại tình trạng bình thường mới song song với phát triển kinh tế, ngày 11/10/2021, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 128/NQ-CP quy định tạm thời "Thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19".
Theo đó, tạm dừng thực hiện giãn cách xã hội theo Chỉ thị 15, 16 và Chỉ thị 19 mà phân loại dịch theo 04 cấp độ: Cấp 1 là nguy cơ thấp (bình thường mới) tương ứng với màu xanh; cấp 2 là nguy cơ trung bình tương ứng với màu vàng; cấp 3 là nguy cơ cao tương ứng với màu cam; cấp 4 là nguy cơ rất cao tương ứng với màu đỏ.
Đồng thời, Nghị quyết này cũng đưa ra các hoạt động được hoạt động và không được hoạt động tương ứng với từng cấp độ dịch nêu trên. Các địa phương được áp dụng linh hoạt quy định về phân cấp độ dịch này nhưng không được trái với quy định của Trung ương, không gây ách tắc lưu thông hàng hóa, sinh hoạt của nhân dân. Ngay sau đó, các Bộ, ngành cũng ban hành các Hướng dẫn, Quy định tạm thời cho các lĩnh vực khác nhau như vận tải, du lịch, xây dựng… dựa trên tinh thần "thích ứng an toàn, linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch COVID-19".
Tuy nhiên, để doanh nghiệp có thể phục hồi nhanh chóng trong giai đoạn “bình thường mới”, ngay sau đó, Vụ Chính sách thuế đã triển khai các đề án phát sinh nhằm tháo gỡ vướng mắc, khó khăn của doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch COVID-19, đồng thời góp phần phục hồi, phát triển các hoạt động kinh tế - xã hội. Vụ đã xây dựng trình Bộ trình Chính phủ để báo cáo Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Nghị quyết số 406/NQ-UBTVQH15 ngày 19/10/2021 ban hành một số giải pháp nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân chịu tác động của dịch COVID-19. Đi cùng với Nghị quyết, Chính phủ cũng đã ban hành Nghị định 92/2021/NĐ-CP hướng dẫn chính sách miễn, giảm thuế nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân vượt qua khó khăn do tác động của dịch bệnh COVID-19 hướng dẫn 4 nhóm giải pháp miễn, giảm thuế gồm: (i) Giảm thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp của năm 2021 đối với doanh nghiệp, tổ chức có doanh thu không quá 200 tỷ đồng và doanh thu năm 2021 giảm so với năm 2019; (ii) miễn thuế (thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng và các loại thuế khác) trong quý III và quý IV của năm 2021 đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hoạt động sản xuất, kinh doanh tại các địa bàn cấp huyện chịu tác động của dịch COVID-19 trong năm 2021; (iii) giảm mức thuế giá trị gia tăng đối với nhóm hàng hóa, dịch vụ trong các ngành nghề; (iv) miễn tiền chậm nộp phát sinh trong các năm 2020, 2021 đối với các doanh nghiệp, tổ chức phát sinh lỗ trong năm 2020...
Cũng trong thời gian này, Chính phủ đã ban hành các giải pháp hỗ trợ khác như Nghị quyết 145/NQ-CP điều chỉnh chế độ phụ cấp chống dịch Covid-19, Nghị định 103/2021/NĐ-CP Quy định mức thu lệ phí trước bạ đối với ô tô, rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi ô tô và các loại xe tương tự xe ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước, Nghị định 104/2021/NĐ-CP Gia hạn thời hạn nộp thuế TTĐB đối với ô tô sản xuất, lắp ráp trong nước…
Có thể thấy rằng, các chính sách được ban hành trong bối cảnh cấp bách, chưa có tiền lệ, với nguồn lực nhà nước có hạn cho thấy sự đồng hành của Nhà nước với cộng đồng doanh nghiệp. Mặc dù còn một số hạn chế nhưng các chính sách này đã góp phần quan trọng trong việc tiếp thêm nguồn lực cho các doanh nghiệp để có thể duy trì sản xuất kinh doanh, vượt qua giai đoạn khó khăn do COVID-19 gây ra.
Tiếp tục ban hành các chính sách đẩy mạnh tiến trình phục hồi kinh tế trong năm 2022
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đã ký ban hành Nghị quyết số 32/2021/QH15 về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2022, trong đó Quốc hội cơ bản tán thành các nhiệm vụ, giải pháp do của Chính phủ và các Bộ, ban, ngành đồng thời đề nghị Chính phủ, các cơ quan liên quan thực hiện tốt một số nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu như: Tập trung thực hiện linh hoạt, hiệu quả mục tiêu vừa phòng, chống dịch COVID-19, vừa phục hồi, phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng, hoàn thiện thể chế và tổ chức thi hành pháp luật; đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế; tạo nền tảng phát triển kinh tế số, xã hội số; phát triển nhanh hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại; nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, phát triển nguồn nhân lực gắn với đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ, đổi mới sáng tạo; thúc đẩy phát triển liên kết vùng, khu kinh tế và phát triển đô thị, kinh tế đô thị, đẩy nhanh tiến độ lập, phê duyệt các quy hoạch; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; siết chặt kỷ luật, kỷ cương; đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí…
Về tập trung thực hiện linh hoạt, hiệu quả mục tiêu vừa phòng, chống dịch COVID-19, vừa phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội, Quốc hội yêu cầu triển khai đồng bộ, hiệu quả Chiến lược tổng thể về phòng, chống dịch COVID-19, Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội (sau khi được cấp có thẩm quyền quyết định); đẩy mạnh huy động các nguồn lực xã hội, ưu tiên bố trí nguồn ngân sách nhà nước để tập trung nâng cao năng lực hệ thống y tế và các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách khác; điều hành các chính sách tài chính, tiền tệ linh hoạt, hiệu quả để hỗ trợ phục hồi sản xuất, kinh doanh, lưu thông hàng hóa, kết nối cung cầu lao động, thúc đẩy xuất khẩu, tiêu dùng nội địa, đẩy mạnh đầu tư; thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, thất thoát ngân sách, tài sản công, triệt để tiết kiệm các khoản chi ngay từ khi lập, giao và thực hiện dự toán để ưu tiên cho công tác phòng, chống dịch COVID-19 và phục hồi, phát triển kinh tế-xã hội.
Bên cạnh đó, trong năm 2022 sẽ có 3 gói hỗ trợ giúp doanh nghiệp chuyển đổi số toàn diện nhằm khôi phục và phát triển sản xuất kinh doanh, thích ứng với trạng thái bình thường mới. Ba gói chính cụ thể là hỗ trợ bắt đầu chuyển đổi số cho có quy mô nhỏ, những doanh nghiệp bắt đầu chuyển đổi số, ngân sách nhà nước dành một phần kinh phí từ 20 triệu đến 50 triệu đồng/năm. Gói thứ 2 là Tăng tốc chuyển đổi số cho các doanh nghiệp đang tăng trưởng, hỗ trợ không quá 100 triệu đồng/năm đối với các đối tượng doanh nghiệp vừa. Gói thứ 3 là hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số hướng đến thị trường xuất khẩu, hỗ trợ tối đa 50% kinh phí khởi tạo, duy trì tài khoản trên các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới. Điều này có thể giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận với các mô hình kinh doanh số hóa, giúp tận dụng thành tựu khoa học kĩ thuật để nhanh chóng phục hồi hậu đại dịch Covid-19.
Hi vọng rằng, với sự chủ động, linh hoạt từ Chính phủ và các Bộ, ban, ngành cùng sự nỗ lực của toàn thể các doanh nghiệp và người dân, năm 2022 có thể là năm của sự phục hồi và bứt phá mạnh mẽ của Việt Nam.